روش تولید گوجه فرنگی گلخانه ای

 مدیریت IPP در بیماری های هوازاد

عدم تهویه مناسب، تراکم بالای بوته در گلخانه و رطوبت بالا در آن و وجود باقی مانده گیاهی در گلخانه از عوامل موثر در گسترش بیماریهای هوازاد می باشد. در صورت توجه به این مسایل می توان تا حد زیادی از گسترش بیماری در گلخانه جلوگیری کرد. از جمله این بیماری ها می توان به بیماری سفیدک پودری کپک خاکستری و فیتوفتورا اشاره کرد. در بین این بیماری ها سفیدک مهمترین مشکل گلخانه ها می باشد. در زیر چند نمونه از این بیماری ها شرح داده می شود.

سفیدک حقیقی

مهمترین بیماری گوجه فرنگی سفیدک سطحی است که عامل بیماری را در اثر گرما و خشکی توسعه می باید. عامل بیماری زا Leviellula taurica است. علایم بیماری ابتدا به صورت لکه های زرد رنگی بر روی برگهای مسن ظاهر می شوند. بعد در میان این لکه های زرد، بافت برگ مرده و به رنگ قهوه ای در می آید. برگهای آلوده چروکیده و خشکیده می شوند، ولی ممکن است بر روی ساقه باقی بمانند و ریزش نکنند. بر روی هر دو سطح بالا و پایین برگ توده ای پودری و بسیار نرم از میسیلیوم های قارچ رشد می یابد که ظاهری سفید و گاهی متمایل به ارغوانی دارد (شکل ۱۳-۱) گیاهان مبتلا به بیماری ضعیف هستند که باعث کوچک ماندن میوه آفتاب سوختگی میوه و در نهایت کاهش عملکرد در واحد سطح خواهد شد. هاگهای عامل بیماری زا می توانند تا مسافت های طولانی در هوا منتقل شوند و در رطوبت نسبی پایین جوانه بزنند. بهترین روش مبارزه گردپاشی با گل گوگرد است. گل گوگرد پودر زرد رنگی است که آن را داخل روسری یا جوراب زنانه ریخته و روی شاخ و برگ می پاشند. البته از دستگاه گردپاش هم میتوان برای این منظور استفاده نمود. در گلخانه گل گوگرد را در ظرفی ریخته و ظرف را در بین ردیف گیاهان قرار می دهند. کاربرد گوگرد در زمانی که دما بیش از ۳۵ درجه سانتی گراد است باعث سوختگی برگها می شود. بنابراین بهتر است در دماهای پایین و در عصر به کار رود. روشهای مدیریتی برای این بیماری شامل مدیریت کشت و کنترل بیولوژیک است. روشهای زراعی مانند ایجاد فضای مناسب بین گیاهان و راهروها به وسیله هرس و تراکم مناسب بوته حفظ رطوبت نسبی زیر ۹۳ درصد با چرخش خوب هواد حذف کلیه بافتهای بیمار با قراردادن فوری آنها در کیسه های پلاستیکی و انتقال آنها به بیرون گلخانه حذف علف های هرز در داخل گلخانه و اطراف آن و استفاده از رقم مقاوم در کنترل بیماری موثر است.

مدیریت IPP در بیماری های خاکزاد

از جمله بیماری های خاکزاد می توان به پژمردگی فساد و لکه باکتریایی، پژمردگی آوندی oxysporum) Fusarium و(Verticillium پوسیدگی طوقه و ریشه Fusarium پوسیدگی چوب پنبه ای (Pyrenochaeta و نماتدهای گره ریشه اشاره کرد. بهترین راه حل برای کنترل بیماریهای خاکزاد ضد عفونی خاک است که قبلا توضیح داده شد. استفاده از رقم ها و نشاهای عاری از بیماری و مقاوم از بین بردن میزبانهای آنها و علف های هرز، ضدعفونی ابزار و وسایل مورد استفاده بهترین روش برای کنترل بیماریهای خاکزاد می باشند. در اینجا بیماری شانکر باکتریایی که علاوه بر خاک زاد بودن یک بیماری بذرزاد نیز می باشد. شرح داده می شود.

شانکر باکتریایی

عامل این بیماری Clavibacter mishiganensis است. از علایم آن در گیاهان جوان رشد ضعیف و به تدریج پژمردگی شاخه ها و زرد شدن برگهای پایینی است. بر روی گیاهان بالغ این بیماری دو نوع از علایم را نشان می دهد آلودگی سیستمیک که برگچه های برگهای قدیمی زرد، پیچیده و پژمرده می شوند و در نهایت قهوه ای شده و می ریزند و گیاهان رشد ضعیفی دارند. نوک ساقه ها زرد شده و در نهایت به ویژه در گره ها قهوه ای می شود در آلودگی ثانویه آلودگی در حاشیه برگها معمول است و قهوه ای تا سیاه می شود و برگها لکه دار می شوند شکل ۱۳-۲) علایم روی میوه لکه های زرد تا قهوه ای است. منبع عامل بیماری زا به طور عمده بذر و نشا است. گوجه فرنگی میزبان این بیماری است. چندین گونه از تیره ی سیب زمینی نیز به طور طبیعی آلوده به این بیماری می شوند. وقتی بذر جوانه می زند باکتری از طریق زخم های کوچک در لپه ها وارد آن می شود. بهترین راه حل برای این مشکل ضد عفونی بذر در آب ۵۰ درجه سانتی گراد به مدت ۲۵ دقیقه است. ضد عفونی ظروف گلدانی با محلول یک درصد هیپوکلریت سدیم، استفاده از نشاهای سالم و ضد عفونی خاک بهترین راه حل برای کنترل بیماری است.

مدیریت IPP در بیماری های ویروسی

از جمله این بیماری ها ویروس موزاییک توتون و ویروس لکه پژمردگی گوجه فرنگی است. این بیماری ها اساسا از طریق ناقلها به گیاه منتقل می شوند. مرحله نشاکاری مرحله مهم در پیشگیری از بیماریهای ویروسی می باشد. جلوانداختن دوره نشاکاری برای جلوگیری از اثر ناقلها و استفاده از رقم های مقاوم می تواند در کنترل بیماری موثر باشد. از بین بردن ناقلین بیماری مانند. علف های هرز و حشرات از طریق روشهای بیولوژیکی و مدیریتی می تواند باعث کنترل موثر بیماری شود.

ویروس لکه پژمردگی توتون

این ویروس یک بیماری خطرناک است که محدوده وسیعی از گیاهان را تحت تاثیر قرار می دهد. این ویروس میزبان های زیادی دارد و به وسیله گونه های مختلف تریپس منتقل می شود.
علایم آن از یک گیاه به گیاه دیگر و از شرایطی به شرایط دیگر متفاوت است. از جمله . می توان به تخریب رگبرگ ها و ایجاد رنگ غیر طبیعی در گلها اشاره کرد در کنترل این بیماری اولین مرحله حذف گیاهان آلوده از گلخانه است که باید بلافاصله از بین بروند. همچنین محل آلودگی باید برای مدتی فاقد گیاه باشد. همان طور که گفته شد حذف علفهای هرز از اطراف و داخل گلخانه در کنترل تریپس و بیماری موثر است و کلیه روشهایی که در کنترل تریپس بیان شد. می تواند باعث کنترل این بیماری شود.

منابع مورد استفاده:

۱-اعتباریان ح. ر. ۱۳۸۲ بیماریهای سبزی و صیفی و روشهای مبارزه با آنها انتشارات دانشگاه تهران شماره ۲۳۳۸.. ۵۵۴ صفحه.

۲- برنا،ف.و.م. ر. حسندخت ۱۳۸۴ مدیریت IPM در گلخانه های گوجه فرنگی ۱۳۸۴ .اولین همایش ملی تکنولوژی تولیدات گلخانه ای. رشت، ۱۰-۹ شهریور، ۱۳۸۴، صفحه ۴۱۷-۳۹۹
۳-پاول وی. ن. ۱۳۷۴ مدیریت گلخانه (ترجمه)، جلد اول، سازمان پارک ها و فضای سبز شهر تهران. ۴۸۳ صفحه.
۴-جونز، ج. ب. ج. پ. جونز ، آر. ای. استال و ت آ. زیتر. ۱۳۸۱ بیماری های گوجه فرنگی (ترجمه اباذر رجبی). مرکز نشر دانشگاهی ۳۵۲ صفحه.
5-Anonymous. 2003. Greenhouse Tomato Handbook. Missisipi Extention Service. 22 pp.
6-Blancard, D. 1992. A Color Atlas of Tomato Diseases Observation, Identification and Control. Man Son Publishing. 212 pp.
7-Bletsos, F. A. and Moustafa, A. M. 2002. Replacement of methyl bromide application by alternative methods in vegetables under cover. Acta Hort. 579: 451-456.
8-Flynn, P. 1993. Tomato spotted wilt virus in the greenhouse. Plant Pathol. 70: 12-13.
9-Hanafi, A. H. 2004. The 5th. training workshop on greenhouse production of vegetables and summer crops cooperated by: FAO. The office for vegetables and summer crops. Jahad-e- Agriculture office Varamin.
11-Ioannou, N. and loannou, M. 2002. Integrated management of soil borne pathogens of greenhouse tomato in Cyprus. Acta Hort. 579: 433-438.
11-Jones, J. B. 1999. Tomato Plant Culture in the Field, Greenhouse and Home Garden. CRC Press. 199 pp.
12-Salunkhe, D. K. and Kadam, S. S. 1998. Handbook of Vegetable Science and Technology. Marcel Dekker, INC, 721 pp.
13-Wien, H. C. 1997. The Physiology of Vegetable Crops.
CABI Publishing. 662 pp.