روش تولید گوجه فرنگی گلخانه ای

کلسیم

کلسیم در گوجه فرنگی به صورت غیر متحرک است. نیاز گوجه فرنگی به آن زیاد است. غلظت آن در محلول غذایی ۲۰۰-۱۰۰ میلی گرم در لیتر یون کلسیم است. کمبود کلسیم باعث وقوع ناهنجاری فیزیولوژیکی پوسیدگی گلگاه میشود. وقتی میزان کلسیم میوه کمتر از ۱۲/۰ درصد وزن خشک باشد پوسیدگی کلگاه دیده می شود (۱۱). پوسیدگی گلگاه تنها در اثر کمبود کلسیم رخ نمی دهد بلکه در اثر ترکیبی از عواملی که حرکت کلسیم را در میوه محدود می کنند. ایجاد می شود. مهمترین عامل تنش رطوبتی است که شامل زیادی و کمبود آب می شود. در شرایط رطوبت بالا یا آب زیاد و یا هر دو تعرق گیاه کاهش می یابد. از آنجا که کلسیم در گیاه توسط مکش حاصل از تعرق حرکت می کند، کاهش حرکت آب داخل گیاه باعث کاهش جریان آب به طرف میوه های در حال نمو می شود. تحت شرایط تنش چنین پدیده ای باعث وقوع پوسیدگی گلگاه در میوه های در حال نمو می گردد.
کاهش اسیدیته خاک، عدم تعادل کاتیونهای مهم از جمله پتاسیم، منیزیم و آمونیوم جلب کلسیم از طریق ریشه را محدود می کنند در نتیجه باعث وقوع پوسیدگی گلگاه می شود

فسفر

فسفر از عناصر متحرک در گیاه است و میزان نیاز گوجه فرنگی به آن متوسط است. به صورت مونوهیدروژن فسفات (HPO42-) و دی هیدروژن فسفات (H2PO4-) توسط گیاه مصرف می شود که بستگی به pH خاک دارد. غلظت آن در محلول غذایی باید حدود ۵۰-۳۰ میلی گرم فسفر به صورت دی هیدروژن و مونوهیدروژن فسفات باشد (۱۱). اگر به صورت مداوم استفاده می شود غلظت آن باید حدود ۱۰-۵ میلی گرم در لیتر باشد. میزان فسفر در برگ گوجه فرنگی حدود ۱ درصد است. بر همکنش بین فسفر و سایر عناصر کم مصرف مانند منگنز و روی از نکات مهم در تغذیه گوجه فرنگی است و زیادی فسفر میتواند منجر به کاهش این دو عنصر شود. در شرایط غیر هوازی میزان جذب فسفر افزایش می یابد و به حد مسمومیت می رسد. اگر میزان فسفر گیاه به بیش از ۱ درصد برسد باید فورا میزان کلسیم را کاهش داد.

علایم کمبود فسفر

علایم کمبود فسفر کند شدن رشد و توسعه رنگدانه های ارغوانی است که ابتدا زیر برگهای پیرتر و در حالت شدید در تمام برگها دیده می شود. ممکن است شاخ و برگ رنگ سبز تیره داشته باشند. کاهش دمای محیط ریشه و هوا باعث کاهش جذب فسفر و ایجاد لکه های ارغوانی می شود. اگر غلظت فسفر در برگهای بالغ بیش از ۱ درصد باشد (۱۱)، علایم مسمومیت دیده می شود.

علایم زیادی فسفر

زیادی فسفر باعث کاهش رشد میشود و معمولا همراه با علایمی است که مربوط به کمبود. روی است و در حالت شدید قسمتهای زیادی از برگ قهوه ای روشن میشوند و برگ سوخته به نظر می رسد. علایم گیاه سوزی در شرایط بی هوازی ریشه شدیدتر است.

کودهای معمول فسفردار
کوددهای معمول فسفردار عبارتند از:
سوپر فسفات (۴۷/۸ درصد فسفر)
سوپر فسفات تربیل (۶۶/۱۹ درصد فسفر)
فسفات دی آمونیوم (۲۱ درصد فسفر و ۱۸ درصد نیتروژن)
فسفات دی پتاسیم (۱۸ فسفر درصد و ۲۲ درصد پتاسیم)
فسفات مونو آمونیوم (۲۱ درصد فسفر و ۱۱ درصد نیتروژن)
فسفات مونوپتاسیم (۳۲ درصد فسفر و ۳۰ درصد پتاسیم)
اسید فسفریک (۳۴ درصد (فقر)
پودر استخوان (۶/9درصد فسفر)
کود دامی (۷/۰-۳/۰ درصد فسفر)
کود مرغی (۶/۲-۹/۱ درصد فسفر)

پتاسیم

پتاسیم در گوجه فرنگی متحرک است میزان نیاز گیاه به آن زیاد است. غلظت آن در محلول غذایی ۲۰۰-۱۰۰ میلی گرم در لیتر یون پتاسیم است (۱۱). کمبود پتاسیم در گوجه فرنگی باعث رسیدن غیر یکنواخت میوه (Blotchy) می شود. بنابراین با شروع میوه دهی می توان میزان پتاسیم را افزایش داد پتاسیم با منیزیم و کلسیم اثر آنتاگونیستی دارد. میزان پتاسیم قابل دسترس خاک با کاهش میزان هوای خاک و مرطوب نگهداشتن خاک کاهش می یابد.

علایم کمبود پتاسیم

کمبود پتاسیم باعث کاهش رشد می شود که با از بین رفتن لبه برگهای پیرتر همراه است و به گیاه ظاهری سوخته میدهد. در نتیجه میوه دهی و نگهداری پس از برداشت آن کاهش می یابد. جذب پتاسیم در شرایط غیر هوازی محیط ریشه و هوای اطراف آن کاهش می یابد.

واکنش نسبی گوجه فرنگی به عناصر

عناصر کم مصرف

 کم مصرف در جدول ۱۳-۶ نشان داده شده است (۱۱). همان طور که در این جدول دیده میشود گوجه فرنگی به آهن بیش از سایر عناصر کم مصرف پاسخ می دهد. اگرچه عناصر کم مصرف جزو عناصر ضروری برای رشد گیاه هستند، اما توجه کمتری به آنها شده است. کمبود این عناصر مگر در خاکهای شنی خاکهایی با pH بالا و یا در شرایطی که عدم تعادل عناصر غذایی از جمله فسفر وجود دارد. دیده می شود. علایم زیادی منگر در خاک های خیلی اسیدی یا در اثر ضد عفونی خاک با بخار، دیده می شود.

جدول -۱۳-۶- واکنش نسبی گوجه فرنگی به عناصر کم مصرف

سایر عناصر مفید

عناصر سیلیسیم، نیکل سدیم وانادیم کبالت و نیکل جزو عناصر مفید برای گیاهان هستند. سیلیسیم یکی از عناصری است که باعث استحکام ساقه گوجه فرنگی می شود. همچنین در جلوگیری از نفوذ ریسه قارچ ها به داخل برگ موثر است. بنابراین باعث مقاومت گیاه می شود.
مشخص شده است که سیلیسیم باعث افزایش تحمل گیاه به غلظتهای بالای آلومینیوم و آهن می شود. سدیم تا حدودی جایگزین پتاسیم و وانادیم جایگزین مولیبدن می شود. کبالت برای باکتری های تثبیت کننده نیتروژن هوا در بقولات لازم است. در گوجه فرنگی تنها سدیم ممکن است باعث تشدید طعم شود.

جدول ۱۳-۷ میزان عناصر پر مصرف و کم مصرف در بافت گوجه فرنگی