Canada
USA
Japan
روش تولید گوجه فرنگی گلخانه ای
کیفیت آب
کیفیت آب آبیاری عامل مهمی است که روی گیاه و در دراز مدت روی ترکیب خاک یا محیط ریشه اثر می گذارد. وجود حشره کش ها به ویژه علف کش ها در آب سطحی و زیرزمینی بر کیفیت آب آشامیدنی و آب مورد نیاز بخش کشاورزی اثر منفی می گذارد. اثر علف کشهای مورد استفاده مانند آترازین، متاکلر پرومتون و سیمازین در آب سطحی و زیرزمینی باعث از بین رفتن گوجه فرنگی می شوند. گوجه فرنگی به اکثر علف کش ها حتی در کمترین غلظت حساس است. مقدار آب بستگی به تعداد گیاه و روش پرورش گیاه دارد اما کیفیت آب باید خوب باشد. کیفیت آب بستگی به منبع تهیه و عاری بودن از مواد معلق و حل شده دارد. در آبهای حاوی فلور، کلر برم، بی کربنات سدیم گاز کلر و کربنات باید با آنها را حذف و با آب را تا حدی رقیق کرد که غلظت این عناصر برای گیاه زیان آور نباشد. جدول ۴-۱۳ بیشینه غلطت عناصر و یونهای موجود در آب آبیاری را نشان می دهد.
کلسیم و منیزیم عناصر ضروری برای گیاه هستند و در اکثر آبها وجود دارند و مقدار موجود در آب تا حدودی و گاهی تمام نیازهای گیاه را تامین می کند و در نتیجه هنگام ساختن محلول غذایی کامل میتوان مقدار آنها را کاهش و یا آنها را حذف نمود و در مواد شیمیایی صرفه جویی نمود اما عدم اندازه گیری آنها منجر به عدم تعادل عناصر غذایی و تنش به گیاهان می شود. جدول ۱۴-۴ ویژگی های آب آبیاری مورد نیاز گوجه فرنگی را در وضعیت مطلوب و غیر مطلوب نشان می دهد.
مصرف مداوم آب با غلظت بالای کلسیم (آب سخت با بیش از ۳۰ میلی گرم در لیتر کلسیم) باعث افزایش pH محیط کشت و قلیایی شدن آن می شود مثلا مصرف آبی با ۸۰-۵۰ میلی گرم در لیتر کلسیم در کشت گوجه فرنگی در خاک باعث قلیایی شدن خاک (۳/8pH= ) می شود که به علت تشکیل کربنات کلسیم و سولفات کلسیم می باشد و باید آب را تعویض کرد.
جدول ۱۳-۳- بیشینه غلظت عناصر و یونهای موجود در آب
| عنصر/ یون | بیشینه غلظت( میلی گرم در لیتر) |
| کلر | ۱۰۰-۵۰ |
| سدیم | 30-50 |
| کربنات | 4 |
| آهن | 1 |
| منگنز | 1 |
| روی | 1 |
| بر | 0/7 |
جدول ۱۳ – ۴- ویژگیهای آب مورد نیاز گوجه فرنگی در وضعیت های مختلف
| ویژگی ها | بدون مشکل | در حال افزایش | شدید |
| هدایت الکتریکی (mmhos/cm) | کمتر از ۰/۷۵ | 0/75-3 | بیشتر از ۳ |
| (mg/l) TSS | کمتر از ۴۸۰ | ۱۹۲۰-۴۸۰ | بیشتر از ۱۹۲۰ |
| سار(SAR) | کمتر از ۳ | ۹-۳ | بیشتر از ۹ |
| کلر (mg/l) | کمتر از ۷۰ | 70-345 | بیشتر از ۳۴۵ |
| برم (mg/l) | 1 | 1-2 | 2-10 |
| آمونیوم و نیترات (mg/l) | کمتر از ۵ | 5-30 | بیشتر از ۳۰ |
| بی کربنات (mg/l) | کمتر از ۴۰ | 40-520 | بیشتر از ۵۲۰ |
مواد آلی مانند حشره کشهای شیمیایی و نفتی و مواد آلی معلق را باید از آب مورد استفاده برای گلخانه حذف نمود. روش فیلتر کربنی باعث حذف مواد شیمیایی آلی معلق می گردد و تعویض یونی و اسمز معکوس منجر به حذف یونهای معدنی می شود.
یونهای فسفات و نیترات می توانند باعث آلودگی آبهای زیرزمینی شوند و در نتیجه مقدار آنها باید در حد استاندارد باشد مقدار استاندارد نیترات در آب آشامیدنی ۴۵-۲۳ پی پی ام است).
تولید نشا
در گوجه فرنگی فاصله بیشتر نشاها در بستر کشت با تولید نشا در ظرفهای بزرگتر نسبت به فاصله کمتر باعث ظهور اولین خوشه گل در گره های پایین تر می شود زودرسی اما عملکرد کل آنها تفاوت معنی داری ندارد. بنابراین اگر زودرسی مطرح باشد. باید فاصله بین نشاها بیشتر و با ظرف تهیه نشای بزرگتر باشد و اگر زودرسی مطرح نباشد (مصرف فرآوری)، کمینه فاصله بین نشاها کافی است.
وجود گل و میوه در زمان انتقال نشا گوجه فرنگی باعث محدود شدن رشد رویشی بعدی و کاهش عملکرد گل می شود. در نتیجه باید تمامی گلها و میوه ها را در زمان نشاکاری حذف نمود. بنابراین باید نشا را قبل از گلدهی منتقل نمود.
در گوجه فرنگی دانتهال هایی که در قسمت هوایی فاصله کافی دارند، ولی ریشه ها در فضای کوچکتری هستند سطح برگ کم تری تولید میکنند و اندازه کل قسمت های گیاه و نیز تنفس ریشه ها کاهش می یابد. همچنین میزان آسیمیلاسیون خالص برگ کاهش می یابد.
تنش های مکانیکی
گیاهان مواجه شده با حرکت تمایل به کوتاه شدن دارند درختان در مناطق بادخیز قوی تر از گونه های مشابه در مناطقی با بادشکن هستند. این اختلاف ممکن است مربوط به اثرات خشکی باشد. حرکت مداوم و سایر تحریکهای مکانیکی باعث اثرات کوتاه کنندگی قابل توجهی می شوند. در تعدادی از گونه های علفی اگر ساقه به مدت یک هفته هر روز ۱۰ بار تکان داده شود،ارتفاع آن به طور معنی داری کاهش می باید (تیگمومورفوژنز). روش های تکان دادن عبارتند از: استفاده از چوبهای افقی کاغذ یا مقوا یا بادزدن نشا ها با پنکه.اثر این آشفتگی مکانیکی درگیاهان علفی بستگی به گونه و حتی رقم دارد اما به طور کلی باعث کاهش ارتفاع گیاه، افزایش قدرت الاستیکی ساقه بهبود بقا و پتانسیل رشد نشا در مزرعه در اثر مواجه شدن با نیروی باد یا باران)، لاغر شدن ساقه، افزایش وزن خشک، افزایش سطح برگ و افزایش موقتی مقاومت روزنه ای بلافاصله بعد از تکان دادن شدید گیاه می شود. نشا های گوجه فرنگی مواجه شده با باد در زمان نشا کوچک تر بودند. اما سه هفته بعد به اندازه نشاهای معمولی رسیدند. به رغم کاهش ماده خشک نشا در اثر تنشهای مکانیکی نشا مقایسه میزان فتوسنتزی در واحد سطح برگ گوجه فرنگی با گیاهان شاهد هیچ تفاوت معنی داری را نشان نداد و مقدار تنفس در گیاهان تحت تنش ۱۵ درصد کاهش یافت.
مواد شیمیایی کند کننده رشد
محلول پاشی نشای گوجه فرنگی با مواد بازدارنده تولید جیبرلین از جمله دامینوزید (اسید ان-دی متیل آمینوسوکسینامیک) باعث کوتاه شدن میانگره ها و ضخیم شدن ساقه می شود. اثر این ماده روی رشد زایشی بستگی به سن اندام زایشی دارد. تیمار گوجه فرنگی دارای جوانه گل، گل و میوه با این ماده، باعث ریزش شدید جوانه ها نسبت به گلها و حفظ کامل میوه ها می شود. در صورتی که تیمار نشای جوان گوجه فرنگی با دامینوزید هیچ تاثیر منفی بر رشد زایشی نداشت. تیمار گوجه فرنگی با آن در نزدیکی شکوفایی اولین خوشه گل باعث ۱۰ روز تاخیر در گل دهی و زمان رسیدن اولین خوشه می شود. از این ماده به عنوان کند کننده رشد به طور وسیع برای حمل نشا به مناطق دور دست استفاده می شود و در مقایسه با هرس مکانیکی و اتفون نتیجه بخش تر است.
پکلوبوترازول در گوجه فرنگی باعث استقرار بهتر نشا در مزرعه و مقاومت بیشتر به جابجایی می شود. یونیکونازول یکی از مشتقات دیگر تریازول باعث کاهش ارتفاع ساقه و کاهش وقوع پوسیدگی گلگاه در گوجه فرنگی گلخانه ای می شود.
مواد آزاد کننده اتیلن مانند اتفون( اسید -۲ کلرو اتیل (فسفونیک) در جلوگیری از رشد نشای گوجه فرنگی به طور وسیع به کار می رود. اگر درست زمانی که گیاهان اولین جوانه گل خود را نشان می دهند مصرف شود باعث ریزش خوشه گل کاهش ارتفاع ساقه و ضخیم شدن ساقه می شود. احتمالا اتیلن به روشی مشابه تنشهای مکانیکی تکان دادن بوته عمل میکند. تیمار نشا با این مواد باعث افزایش رشد ریشه در قسمت زیر زمینی و در طول ساقه می شود بنابراین نشاهای تیمار شده باید کمتر از دو هفته در بستر یا ظرف باقی بمانند. در اثر این تیمار محصول زودرس کمتر از گیاهان تیمار نشده است. اما عملکرد کل مشابه با بالاتر است.
کیفیت نور
مواجه کردن نشای گوجه فرنگی در ظرفهای نشای نسبتا بزرگ با نور قرمز در انتهای روز باعث کاهش ارتفاع ساقه می گردد.